Recensies

  • Klaagliedjes

    Judith Herzberg
    Klaagliedjes

    Rouwen om een rijkaard

    In 1971 verscheen van Judith Herzberg de bundel 27 liefdesliedjes, een prachtige bewerking van het Hooglied die ze in opdracht schreef. Precies veertig jaar later verschijnt nu van haar hand Klaagliedjes, opnieuw een bewerking van een Bijbeltekst, ditmaal voor een muziekstuk van Boudewijn Tarenskeen. Het boek, dat in formaat en typografie duidelijk verwijst naar de 27 liefdesliedjes, is geïnspireerd op de Klaagliederen van Jeremia uit het Oude Testament.

    De Klaagliedjes zijn een stuk losser op de Bijbeltekst gebaseerd dan de liefdesliedjes destijds. Herzberg heeft voornamelijk het beeld van de stad in ruïne, die wordt vergeleken met een rouwende weduwe, gebruikt. Ze heeft het omgedraaid: de weduwe wordt vergeleken met een vervallen stad: ‘Als een vernielde stad die ooit vol pracht/ en leven was, zit zij daar, verloren, armlastig.’ De weduwe probeert een taal voor de rouw te vinden, ‘woorden als diep verdriet vermijden, die gelden voor elk ander, voor ieder die niet mij is’.

    De weduwe rouwt, zo wordt gaandeweg steeds duidelijker, om een man die arm ter wereld kwam maar zich steeds verder verrijkte: ‘Zijn fondsen bleven rijzen/ er kwamen huizen, fabrieken/ paleizen, of het fortuin/ vrijwillig aan hem kleefde.’ De gedichten zijn losjes geïnspireerd op het leven van Robert Maxwell, die zich vanuit grote armoede opwerkte tot een Britse mediamagnaat. De rijkaard is echter doorgeschoten: ‘corruptie vind ik een vulgair begrip/ ik houd het liever op/ verwonderlijke kastekorten’, aldus de weduwe.

    De Klaagliedjes hebben jammer genoeg niet de buitengewone zeggingskracht van de eenvoudige en tedere woorden in de Liefdesliedjes. Af en toe komt de taal in de buurt: ‘Sinds jij zo weg bent / zo verder weg dan ik kan denken’. En nu en dan zijn er ook staaltjes van Herzbergs talent voor bondige, beeldende tekstjes:

    Mijn hart tolt door mijn lijf
    mijn darmen zijn verstijfd
    als ingeklonken klei.

    UitgeverHarmonie
    Jaartal2011
    RecensentKiki Coumans
    Editie2012-1