Recensies

  • Kozijnen van krijt

    Hanneke van Eijken
    Kozijnen van krijt

    Tussen kwetsbaar comfort en onbehagen

    Veel gedichten in Kozijnen van krijt, de compacte tweede dichtbundel van Hanneke van Eijken, gaan over de verstandhouding tussen de onoverkomelijke hardheid van de buitenwereld en de machteloosheid om daar adequaat op te reageren, of om initiatief te nemen tot een eigen onwrikbare aanwezigheid.

    Het evenwicht tussen geborgenheid en dreiging is aanvankelijk zeer stabiel. Dat haalt een deel van de spanning weg, hoe mooi sommige beelden ook zijn. Sterk is echter de nederigheid van de personages in een nadrukkelijk sterkere, eeuwigere natuur. Die lichamelijkheid van sommige passages, met zinnen als: ‘je wervelkolom die als jonge wilgentak buigt, je schouderbladen/ als esdoornzaden op je rug gekruld’, doet aan het werk van Peter Verhelst denken. En net als bij Verhelst zijn de personages even lenig als kwetsbaar.

    Twee gedichten verwijzen naar een concrete locatie. ‘Brussel’, vernoemd naar het centrum van de EU, beschrijft een kwetsbare geboorte, een hoopvolle nieuwe toekomst (‘langzaam begint de ochtend’, en: ‘een stad/ die op het punt staat opnieuw te gaan zingen’). In ‘Parijs’, op de volgende pagina, wordt enkele malen benadrukt dat de verteller geen antwoorden heeft, dat we achter woorden slechts kunnen schuilen. Dit lijkt over de aanslagen van de laatste paar jaar te gaan, op de redactie van Charlie Hebdo, op de terrassen en in Bataclan.


    Na ‘Parijs’ verandert de bundel van gedaante. Eerst volgt een kort vierluik ‘Kaart zonder kruis’, dat vernuftig met licht en donker speelt, en in het vervolg van de bundel krijgt de natuur een steeds actievere rol: als tegenspeler van de verteller, soms zelfs als een handelende hoofdpersoon: in ‘de buitenslapers’ in de vorm van een zwerfkat, later een landschap in de prikkelende allegorie van een vrouw, nog later zelfs ‘marsmensen’.

    Stijl en beeldtaal van deze bundel zijn niet spectaculair, maar niettemin degelijk uitgewerkt. Het sterkste aspect van Kozijnen van krijt is de veelzijdige uitwerking van het spanningsveld tussen kwetsbaar comfort en onbehagen met de compromisloze buitenwereld.

    UitgeverPrometheus
    Jaartal2018
    RecensentRoel Weerheijm
    Editie2018-2