Recensies

  • Wat blijft

    Adonis
    Wat blijft

    De ruimte opschudden

    Een bloemlezing gedichten van de kennelijke Nobelprijskandidaat Adonis is voor het eerst in het Nederlands vertaald. Wat blijft onthult een poëtica die tegelijk met de vuist op tafel slaat en de nerven in het tafelblad streelt.

    Adonis’ Syrische afkomst, zijn wereldburgerschap en de zelfverzekerde kwetsbaarheid van zijn poëzie maken hem wereldwijd een belangrijke stem. Het is onmogelijk om zijn poëzie zonder programma te lezen. Sommige verzen zijn puur poëticaal, zoals ‘Het eerste gedicht’: ‘Het mooiste is de ruimte opschudden/ En de anderen – sommigen vinden je een roep/ anderen een echo (...) sommigen zien je als zeepbel/ anderen als schepper’. Net als in Rodenko’s ‘Het beeld’ is er een spanning tussen wat de dichter maakt en wat de buitenwacht daarin leest. Twee verschillen: de poëzie blijft bij Adonis intact en onzekerheid over oordelen over zijn werk is afwezig.

    De combinatie van zelfvertrouwen (‘de ruimte opschudden’) en betrokkenheid bij het onderwerp, maakt Adonis’ geëngageerde poëzie krachtig. Hij benoemt de pijn en zoekt resoluut naar verbinding: ‘Een wereld wordt vandaag gekruisigd, een andere verloochend:/ Welke wereld komt zijn wonden te boven/ wordt deelgenoot van onze wonden?’

    Net zo krachtig is Adonis’ liefdespoëzie, zoals in het vijfluik voor zijn vrouw, ‘Een spiegel voor Khalida’. Het gedicht is allegorisch en associatief opgebouwd, met sterke passages als ‘wij waren één, verdwaalden samen, gingen/ naar het brandende bos – ik schreef  de eerste stap/ jij opende het pad’.


    Het moet gezegd: geregeld lijken de gedichten zoveel te willen zeggen dat ze topzwaar worden. Ook een kort gedicht kan zo binnen enkele regels uiteenbarsten:

     

    Het huis

     

    Het verhaal van spoken in ons huis

    verborgen onder ploeg en dorsvloer

    trilt nog op onze lippen


    Wij kleurden de wereld ermee

    droomden van ongekende dingen

    sprongen van heelal naar heelal

    en vlogen van eeuw naar eeuw

     

    In het grote zit bij Adonis vaak het kwetsbare. Daarom komt hij hiermee weg – en omdat hij zijn eigen rol ook niet spaart:

     

    De dichter I

     

    Je weet niet anders dan dat hij moeilijk is. Hij is helder

    als de zon

    
Soms verbergt hem


    de schaduw van een muur.

    UitgeverJurgen Maas
    Jaartal2016
    RecensentRoel Weerheijm
    Editie2016-3