Recensies

  • Wonderbaarlijk buigt zich over water

    Toon Tellegen
    Wonderbaarlijk buigt zich over water

    Narcissus laat haar kopje hangen

    In vijfenveertig sobere, titelloze gedichten beschrijft Tellegen de liefdesgeschiedenis van het meisje Wonderbaarlijk en het lyrisch ik. Het probleem met deze liefde is dat het lyrische ik haar spiegelbeeld is.

    ‘Ze houdt van mij’ zegt het lyrisch ik en dat houdt deze de hele bundel vol. Elk gedicht begint met de naam ‘Wonderbaarlijk’ en eindigt met de zin ‘zij houdt van mij’. De vorm die Tellegen hanteert is simpel, maar de geschiedenis die zich hierbinnen ontvouwt is dat allerminst.

    De relatie tussen Wonderbaarlijk en haar spiegelbeeld is onstuimig. Zij is pril en gelukkig, gaat uit en aan, bekoelt en verzandt in heftige ruzies en een loopgravenoorlog. Om al deze stadia van de liefde te kunnen vatten, neemt Tellegen zijn toevlucht tot een weeïg register, met zinnen als ‘zij is het failliet van mijn verstand,/ de rommelzolder van mijn gevoel,/ het gat in mijn geweten’. Toch precies het soort taal dat door de verliefde mens wordt gebezigd. Tellegen steekt ook de draak met dit soort taal door zijn zinnen uit de bocht te laten vliegen: ‘zij heeft engelen gehuurd die op misthoorns blazen’ en ‘bloemen die als waanzinnigen verwelken op de hoek van elke straat’.

    Maar is dit wel de draak steken of betekenen deze overdreven zinnen iets anders? Het is verleidelijk om de bundel te lezen alsof het om een normale liefdesgeschiedenis gaat. Het is echter een tumultueuze relatie van een meisje met haar spiegelbeeld. Waarom laat iemand haar spiegelbeeld in het ene gedicht zeggen ‘zij is meer dan verlangen,/ meer nog dan God en zijn schijn van ondoorgrondelijkheid’ om een paar gedichten later te komen met ‘zij wil God zijn/ en dat niemand in haar gelooft’? Wat voor zelfbeeld heeft zo iemand? Wat is er mis met Wonderbaarlijk?

    Het besef dat de complexe relatie tussen Wonderbaarlijk en haar spiegelbeeld de relatie tussen Wonderbaarlijk en zijzelf is, maakt de bundel schrijnender. Je kunt Wonderbaarlijk buigt zich over water dan ook op twee manieren lezen. Als een doorsnee liefdesgeschiedenis op zijn Tellegens of als het gevecht van het meisje Wonderbaarlijk met haar zelfbeeld.

    UitgeverQuerido
    Jaartal2016
    RecensentJoost Oomen
    Editie2016-3