Recensies

  • Novilon, gemiste gedichten

    C.B. Vaandrager
    Novilon, gemiste gedichten

    Gemiste alledaagsheid

    Na Metalon (1986) en Sampleton (1992) is er nu Novilon, een bundeling van ‘gemiste gedichten’ van C.B. Vaandrager, samengesteld door Groninger dichter Karel ten Haaf en uitgegeven door de Rotterdamse uitgeverij Douane. Met ‘gemist’ wordt hier bedoeld: niet eerder in een bundel verschenen, want de meeste gedichten stonden tussen 1964 en 1992 in uiteenlopende tijdschriften.

    De bundel volgt chronologisch de carrière van Vaandrager, ofwel Vaan, ofwel Cor, maar de indeling in vijf titelloze afdelingen lijkt willekeurig, of enkel voor de kenner te doorgronden. Ook de bibliografische aantekening achterin geeft geen uitleg aan de keuzes die de samensteller maakte. De bundel moet voor zich spreken, zo lijkt het.

    De titels Metalon, Sampleton en Novilon vormen een industriële verwijzing naar metalen, stalen en rubber. Van onbuigbaar naar buigbaar, maar allemaal even maakbaar. Dat is tevens de kern van Vaandragers poëzie: haal het uit zijn context, en het kan poëzie zijn. De alledaagsheid springt van de pagina’s, zoals in ‘Zonder grenzen’ waarin Vaandrager antwoordt op een brief van de VARA waarin hem vijftig gulden wordt beloofd die hij nooit kreeg met 150 lachsalvo’s (de brief is achterin opgenomen met een scan van erbarmelijke kwaliteit waardoor de omstandigheden helaas onduidelijk blijven).

    De gedichten ademen Vaandrager, zeker die in de eerste paar afdelingen: de readymades, de uit hun vorm barstende gedichten, de vele verwijzingen die haast onkenbaar zijn als geen generatie- of stadsgenoot bent. Het maakt van de bundeling een collector’s item, een publicatie voor diegenen die echt álles van Vaandrager willen hebben. Enige context, een inleiding of nawoord, zou het boek geen kwaad hebben gedaan, maar ik vermoed dat dat nadrukkelijk niet het doel was. Het doel lijkt het eren van de persoon Vaandrager en zijn nalatenschap in de poëzie. Gestaag neemt de leesbaarheid, herkenbaarheid en toegankelijkheid van de teksten af, in tijd te leggen naast de aftakeling die Vaandrager in zijn leven ten deel viel.

    Vaandrager stond voor de aanwezigheid van poëzie in alles: van reclamefolders tot het nieuws, van stadsarchitectuur tot correspondentie. Dat maakt hem bereikbaar en toegankelijk, maar tevens een unieke stem in het poëzielandschap.

    UitgeverDouane
    Jaartal2019
    RecensentKim van Kaam
    Editie2019-2