Recensies

  • Het heterogeen

    Elly de Waard
    Het heterogeen

    De geur van brandend hout

    De titel Het heterogeen benadrukt de vormdiversiteit van deze bundel van Elly de Waard. We beginnen met een aantal sonnetten. Niet alle sonnetregels zijn consequent toegepast, waarmee op een heterogeniteit binnen de reeks, maar ook tussen de verschillende vormen in de bundel wordt gewezen. Net als de natuur kunnen ook de gedichten niet in een keurslijf worden gestopt.

    Het openingsgedicht ‘Sonnet voor Europa’ kan niet zonder agenda worden gelezen. De Waard schetst een beeld van vroeger, toen ‘de geur van brandend hout van haarden/ die de hemel van het platteland dooraderde’ de Europeanen bond. Het is niet de politiek, maar die geur die Europa verbindt. Europa is te vinden in de natuur. ‘Mijd de steden. Om veel redenen. Ga er rond.’ De eerste afdeling kent veel introspectieve momenten, zoals in ‘Herinneringsvisioen’, die vaak verbonden zijn met de natuur: ‘Toen ik jong was werd ik gekweld/ door het idee dat ik een reus was’ – en knielend in de Noordzee wilde ze uitgroeien tot wie ze was.

    De vertelinstantie heeft tot op zekere hoogte iets menselijks, maar het lijkt ook een stem uit, of van de natuur: een verbindende, eeuwige kracht. Landschap, de elementen, rotsen, rivieren, bomen, seizoenen: de eindeloos diverse natuur keert telkens terug, soms als plek, soms als personage. De prachtige zin ‘De wolken bewegen zich diagonaal/ in een schepping die haar patronen herhaalt’ laat de tijdloosheid en de grootsheid voelen van die wereld waarin de verteller beweegt, soms zo groot als een reus, soms klein en kwetsbaar: ‘Mijn hart is een raam in een donkere kamer’.

    Bijzonder zijn de laatste vijf gedichten van Amy Clampitt, vertaald door De Waard. Clampitt debuteerde op 63-jarige leeftijd met gedichten vol betoverende zinnen. Ook in haar werk zingt de diepe, tijdloze kracht van de natuur, maar bij Clampitt is het kleiner, meer geborgen en tastbaar: ‘Liefde is een klimaat/ waarin kleine dingen het veilig vinden/ om te groeien.’ Deze vertalingen, als afsluiter opgenomen, zijn niet alleen erg sierlijk, maar ook een mooie buiging van De Waard voor haar voorbeeld Clampitt.

    UitgeverHarmonie
    Jaartal2019
    RecensentRoel Weerheijm
    Editie2019-2