Poëzie Live

Tijdens de presentatie van het zomernummer van Awater op 27 juni 2026 bij Dichters in de Prinsentuin in Groningen ging Sophia Blyden in gesprek met dichters over het zoeken, maken, verliezen en vinden van een thuis. Een boodschap die in al het werk naar voren kwam, is dat thuis geen statisch gegeven is. Integendeel, het is vloeibaar, haast ongrijpbaar.


Tekst en foto's: Emma Blom

Awater is een vast onderdeel geworden van het festival en staat er met veel plezier. De wandelgangen van de tuin, de centrale ontmoetingsplek en de breedte waarmee dit festival poëzie elk jaar weer onderzoekt, bieden ruimte aan een verscheidenheid aan eigenzinnige dichters die feilloos kwetsbaarheid met actualiteit verweven in hun poëzie.

Het thema waar Awater dit jaar op aansloot was 'Thuis Best'. Tijdens de presentatie werd breed onderzocht wat thuis is en kan zijn als het niet enkel over een fysieke plek gaat. Hoe geef je zo'n thuis vorm, voor jezelf, voor anderen en voor van wie je houdt? ‘Thuis Best’ is een breed begrip en leeft, zeker in de hoofden van dichters, in meerdere dimensies.

Hoewel de Prinsentuin een bekende van Awater is, kende dit jaar ook een primeur. Het was de eerste Awater Live die Sophia Blyden, de nieuwe programmamaker van Awater, cureerde. Blyden is dichter, toneelschrijver, programmamaker en host. Haar poëziedebuut werd genomineerd voor de Grote Poëzieprijs en de Poëziedebuutprijs. Ze maakt ook programma's voor Oerol en Mensen Zeggen Dingen. Haar ervaring als programmamaker en haar geworteldheid in de literaire wereld zag je terug in de zorgvuldigheid waarmee ze Awater Live presenteerde. Ze maakte een vertaalslag uit het rijke nummer van Awater naar het festivalthema: ‘Thuis Best’.

Blyden trapte de middag af met een voordracht uit het vertaalde werk van de Servische dichter Radmila Petrović. Voor het zomernummer heeft Awater een selectie van Petrović' werk laten vertalen door Lena van Tijen. In het interview met Van Tijen zegt ze over het werk: 'Haar werk maakt zichtbaar hoe klasse, afkomst en begeerte doorwerken in zelfbeelden en liefdesrelaties, maar weigert zich te laten reduceren tot louter maatschappijkritiek.' De cadans van het thuis, het persoonlijke en het politieke overrompelt je. Een ongemak verstopt in prachtige verzen. Uit het gedicht 'Vader beschouwt het als respect wanneer het verleden wordt ontkend of op zijn minst verzwegen' komen de volgende verzen:

laat iemand hem veroordelen,
wiens papa hij niet is
voor wie die man niet om vijf uur opstond
om door de sneeuw een pad naar school te banen

Als eerste gast nodigde Blyden Zaïre Krieger uit. Krieger debuteerde in het voorjaar met de bundel Chameleon. Het is een spoken word-bundel waarin thema's als identiteit, alter ego's en de vloeibaarheid van identiteit centraal staan en onder andere worden besproken in termen van shapeshifting als metafoor voor codeswitching. Het laatste verwijst naar de bewuste of onbewuste neiging om je houding en manier van praten aan te passen aan je omgeving om meer aansluiting te vinden. De bundel typeert zich doordat het, in Kriegers woorden, 'een feestje is om te lezen voor de ADHD'er die normaal niet veel leest'. Ze deed dit door af te wisselen in lettertype en opmaak. Zo wordt ook de bundel op zichzelf een performance en doet hij recht aan de spoken word-discipline waaruit Krieger werkt. Waar Petrović thuis onderzoekt vanuit afkomst, zoekt Krieger het in identiteit.

Mijn revolutie is een doka voor allen die je niet ziet. Mijn revolutie is mijn moederstaal waarvoor het koningsrijk geen plek ziet, want als Nederland mijn vaderland dan is hij een deadbeat.

Revolutie zonder interpunctie, kijk niet naar spelling achterom want jullie taal is nu mijn bitch en niet andersom.

Daniël Vis was de tweede gast. In het Awater-nummer wordt zijn bundel Aan wie, deze offers gerecenseerd. De bundel beschrijft de zoektocht van een man naar zijn vruchtbaarheid binnen Braziliaanse rituelen van zijn schoonfamilie. Het leven, het ontbreken van leven en een leven dat geen leven kan schenken, verstrengelen zich in metaforen, genesteld in een rijke natuur van bloemen en dieren. Door de regels heen lees je een verlangen om vrede te sluiten met dat wat je niet kunt veranderen. De functie van rituelen en bijgeloof is daarin essentieel. Juist voor dat waar je zelf geen antwoord op hebt, kun je een thuis vinden in het uitvoeren van rituelen.

Een cyclus vele malen groter
dan ons leven,

slechts passend op de klok
van goden en gesteenten

de grootste gift die er is

onze bede omgezet in voeding
vanwaaruit nieuwe, naaste levens groeien

Als laatste ging Blyden met Sylvia Hubers in gesprek. Het gesprek was wat korter omdat Hubers zich toch het meest comfortabel voelt in het voordragen. Haar bundel gaat over rouw. Haar man is altijd haar muze geweest en daarmee een grote inspiratiebron, maar toch had ze nooit eerder zo letterlijk over hem geschreven. In dit proces was het verlies van hem de drijfveer en hij het lijdend voorwerp. Ook in deze bundel ontkom je als lezer niet aan de breekbaarheid van de dichter, waarin het onvermogen en de emotie die haar overnemen zich vertalen naar versregels. Waar vind je thuis? Hoe voel je je nog thuis als de armen waarin je je altijd geborgen wist een herinnering zijn geworden?

ik trek je sloffen aan
je fleece
doe net alsof de Tour de France me iets kan schelen

/

Ik zit met je op de bank
met je sloffen
met je fleece

/

Ik ga tegen je aan zitten in de fleece
over een week is de Tour de France afgelopen
en dan juich jij in jouw hemel voor de winnaar
Maakt niet uit wie

/

Ik lig nog met je fleece
op de bank
te doen alsof ik naar de Tour de France lig te kijken
met jou