Columns

Vanaf juli 2019 t/m februari 2020 schreef iedere week een jonge columnist over poëzie in de breedste zin van het woord. Deze columnisten waren Kevin Amse, Maureen Ghazal, Siham Amghar, Hava Özbas en Willemijn Kranendonk. Vanaf december 2020 start een nieuwe groep jonge columnisten met schrijven over poëzie. Dit zijn Daniëlle Zawadi, Malika Soudani, Maxime Garcia Diaz, Maxine Palit-de Jongh en Quinten Langes. Maureen Ghazal en Willemijn Kranendonk blijven ook columns schrijven. Dus iedere week weer een nieuwe column over poëzie.

 

<<Terug
  • Stembevrijder

    Stembevrijder

    Vorige week mochten we stemmen. Op partijen die mogelijk maakten dat het neoliberalisme ongevraagd ons leven binnen sloop waarmee het ons aan een financiële ketting legde. Hebben we daar een democratisch debat over gevoerd? We kunnen stemmen, maar nergens over meepraten. Tot overmaat van ramp bevindt onze planeet zich in een uitstervingsgolf, omdat overheden en bedrijven zich fixeren op groei. ‘Uitstervingsgolf’ begint al normaal te klinken, maar dat is het niet. 

    Stemmen is een collectief ritueel waar we veel waarde aan lijken te hechten, omdat we in zulke grote getale komen opdagen. Het probleem is in mijn ogen echter dat het een afhankelijkheidsverklaring is, omdat we onszelf ontslaan van onze verantwoordelijkheid. Door ons achter politici te scharen hoeven wij niet over oplossingen na te denken, omdat zij dat doen. Als ze dat al doen. Stemmen is niet hetzelfde als meepraten. David van Reybrouck verwoordde het in een interview met Luckas Vander Taelen bij het programma A La Carte als volgt: naast stemrecht hebben mensen ook recht op spreekrecht. Verbeelding beperkt zich niet tot een stemhokje. 

    Duizenden jaren lang redden mensen het prima zonder overheid. Gezamenlijk vormden zij hun gemeenschap en beslechtten zij conflicten. Waar dat nog steeds gebeurt is Koerdistan. De Koerden organiseren hun bestuur door middel van volksvergaderingen. Hier verzamelen de afgevaardigden van elke stad, buurt of regio zich en nemen de agendapunten van de plaatselijke bevolking mee. Voor de duidelijkheid: een afgevaardigde is niet hetzelfde als een representant.

    Onze politiek, maar dit geldt ook voor de werkvloer en andere relaties, is ingedeeld volgens een bepaalde hiërarchie. Dat is een groep mensen die bepaalt wie van bepaalde privileges mee mag genieten en wie niet. En er is een groep die niks bepaalt, omdat ze arm is, van kleur, of vrouw. Representatieve politiek verdeelt macht en sluit uit.

    Op momenten dat ik me lijk te verliezen in dergelijke tirades grijp ik graag terug naar Werk Ohne Autor (2018). Een film van Florian Henckel von Donnersmarck die geweldig veel indruk op mij heeft gemaakt. Met name één scène waarin een kunstdocent, professor van Verten zijn studenten aanspreekt: 


    Wählt gar nicht. Wählt nie wieder eine Partei. Wählt die Kunst. Es ist ein entweder oder. Nur in der Kunst ist die Freiheit kein Illusion. Nur der Künstler kan den Menschen nach diesen Katastrophe das Gespür für ihre Freiheit zurück geben. 


    Sinds een aantal jaar verdiep ik mij in het anarchisme. Veel mensen hebben daar een beeld bij, maar ik ben nog niemand tegen gekomen die mij kan uitleggen wat anarchisme is. Een van kernwaarden is dat het elke vorm van gezag afwijst. Dat betekent dat niemand mij kan representeren behalve ikzelf. Daarentegen wordt ieders expertise gewaardeerd en ingezet, omdat een kapitein nog steeds de meest geschikte persoon is om een schip te besturen. Er is tenslotte een onderscheid tussen autoriteit en expertise. De kapitein staat niet hoger in de rang dan de bemanning, maar vormt een schakel in een machine. Hij of zij wordt aangewezen als zodanig nadat de bemanning zorgvuldig heeft afgewogen wie het meest geschikt is voor de functie, omdat zijn of haar vaardigheden het beste aansluiten bij de collectieve behoeften. 

    Op basis van vrijwillige samenwerking zijn individuen prima in staat hun gemeenschappelijke belangen te behartigen. Mensen willen zich met hun directe omgeving bemoeien. Dit pas ik ook in mijn werk toe. In mijn werk is er geen ruimte voor politici. Die bestaan in mijn universum niet meer. Geen machtsrelaties. Geen afhankelijkheid. Geen dwang. Wat we doen doen we naar ieders behoefte en vermogen. 


    Wenn ihr nicht frei seit, volkommen frei, wird es niemals sein. In dem ihr euch frei macht, macht ihr die Welt frei. Ihr seit Priester. Ihr seit Revolutionären. Ihr seit Befreier. Bringt eure Brandopfer. 


    Vervolgens steekt de professor de twee achter hem opgestelde verkiezingsposters in brand. In compromisloosheid zit een schoonheid die mij ontroert. Onze verworvenheden hebben we niet te danken aan mensen die de status quo behouden, maar die hem juist aan het wankelen brengen. 

    Dat is wat kunstenaars doen. Ze tonen ons in wat voor een samenleving we leven, en stellen er iets tegenover. Zij maken hun publiek deelgenoot en zijn uit op een vorm van dialoog. Ze spreken ons aan op onze autonomie en ons verbeeldingsvermogen. 

    Waarom wordt een wereld zonder lijden weggezet als utopisch? Als je het mij vraagt is ons huidige politieke model een utopie. Politici zijn niet bezig met beleid, maar met hun eigen loopbaan. Politici hebben geen visie, maar modderen wat in het midden. Als we verandering willen moeten we niet verwachten dat die uit Den Haag komt.


    24 maart 2021