Nieuws

<< Nieuws
  • Dit is spoken word #2: In den beginne was het woord

    Dit is spoken word #2: In den beginne was het woord

    Gepubliceerd: 15 maart 2018
    Wat is spoken word en wie zijn die spoken word-dichters nu eigenlijk die zo hard aan de weg timmeren? Babs Gons, de koningin van de spoken word, zet het zoeklicht op deze zinderende scene. (Portret: Lexie Spiegelreflexie)

    De kunst van het gesproken woord bestaat al eeuwen. In vroegere tijden werd deze orale traditie gebruikt om zo informatie en verhalen door te geven. Elke cultuur had zijn eigen dichters, lofzangers of troubadours, denk aan de Keltische barden, de West-Afrikaanse griotten en djelis, de Japanse Kojiki-dichters en andere verhalenvertellers die de gebeurtenissen, het nieuws, intriges, de poëzie, de verlangens en het wel en het wee van het leven verhaalden.

    Jazz PoemsJe zou hen de eerste woordkunstenaars kunnen noemen maar als we het hebben over spoken word-poëzie, zoals we vandaag de dag tegenkomen in de grote steden, dan moeten we terug naar de vorige eeuw. Om preciezer te zijn, naar de jazz poetry van de jaren ’20. Een aantal Engelstalige dichters, als Ezra Pound, T.S. Eliot en E.E. Cummings, begon zich te onttrekken aan de heersende conventies van ritme en stijl, en experimenteerde met het samenvoegen van poëzie en jazz.
    Langston Hughes, The Weary Blues
    Een belangrijke rol speelt ook de Harlem Renaissance, de artistieke en intellectuele beweging van Afro-Amerikaanse kunstenaars en schrijvers die in de jaren ’30 in Harlem, New York ontstond. Schrijvers als Langston Hughes en Gwendolyn Brooks, die op hun beurt ook door de blues en door spirituals werden geïnspireerd, inspireren op hun beurt de modernere spoken word-artiesten en rappers met name door hun gebruik van metaforen, alliteratie, ritme en woordspeling.

    Niet minder belangrijk zijn de Beat Poets van de jaren ’50 geweest, waar schrijvers zoals Allen Ginsberg en Diana di Prima zich met hun werk voornamelijk tegen de sociale gevestigde orde en literaire tradities keerden. De naam, Beat Poetry sloeg ook op de sterk ritmische poëzie die zij voordroegen. Ook de Civil Rights Movement heeft invloed gehad op spoken word. Vooral toespraken zoals van Martin Luther Kings ‘I have a Dream’ en Sojourner Truths ‘Ain’t I a Woman’ hebben de manier van voordracht geïnspireerd.

    De Last Poets, een groep dichters, vaak genoemd als de godfathers of spoken word en hiphop, kwam voort uit deze Amerikaanse Burgerrechtenbeweging. Op de beat van een drum uitten ze hun sociale en politieke ongenoegen in de straten van New York eind jaren ’60. Samen met andere dichters, zoals Gil Scott-Heron en Amiri Baraka zijn ze verantwoordelijk voor de popularisering van het genre. De maatschappelijke en politiek onvrede en de rassenongelijkheid zijn dezelfde thema’s die de drijfveer zijn van de hiphop die opkomt in de jaren ’70.

    In de jaren ’80 ontstaat de poetry slam in Chicago, een grote mondiale beweging, terug te zien aan de horden jonge schrijvende performers op de vele podia over de hele wereld. Programma’s op tv en via Youtube zoals Def Poetry Jam en Brave New Voices hebben nog meer bijgedragen tot de popularisering van het genre en ervoor gezorgd dat spoken word niet alleen meer op podia kan worden gevolgd maar ook in de huiskamer.

    En natuurlijk is bovenstaande geschiedenis maar een van de grote lijnen want spoken word komt van alle kanten en heeft zich via duizenden wegen ontwikkeld. Voor de een was Homerus de eerste spoken word-dichter, voor de ander zijn het de voorouders die op lange zomeravonden voor de kinderen uit de buurt verhalen vertelden over vroeger en het leven en er een ware performance van maakten. Of wat dacht je van de dub poets uit Jamaica en de toasters? Het werk van Shakespeare? Beowulf?

    Tenslotte: spoken word-poëzie is een hoognodige kunstvorm. Essentieel voor het behoud en viering van alle aspecten van het mens zijn; een manier om de wereld te bezien en een rechtstreekse en krachtige manier om je stem te laten horen. En zoals ik altijd zeg: wil je weten hoe het gaat met de wereld, leg dan je oor te luister bij een spoken word-bijeenkomst.

    Meer lezen over spoken word? Zie Babs Gons' afleveringen:
    #1 Poetryslam
    #3 Dub Poetry
    #4 Spoken word op school

    En lees meer over hedendaagse Nederlandstalige spoken word-dichters:
    Ivan Words
    Sjaan Flikweert

    Sandy Bosmans